УКРАІНЦЫ І ЎКРАІНСКА-БЕЛАРУСКІЯ АДНОСІНЫ НА СТАРОНКАХ ГАЗЕТ „НАША ДОЛЯ” І „НАША НИВА” Ў 1906–1907 ГГ

Ad redakcii, „Nasza Niwa” 1907, nr 34, 23.11 (6. [12]), s. 6.

Ahrymenka P. P., Fal’klorna-lìtaraturnyâ suvâzì ŭkraìnskaga ì belaruskaga narodaŭ, Mìnsk: Dzâržaŭnae vydavectva BSSR. Rèdakcyâ mastackaj lìtaratury 1959 [Ахрыменка П. П., Фальклорна-літаратурныя сувязі ўкраінскага і беларускага народаў, Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Рэдакцыя мастацкай літаратуры 1959].

Bagdanovìč M., Belorusskoe vozroždenie, [u:] idem, Poŭny zbor tvoraŭ: u 3 t., t. 2. Mastackaâ proza, peraklady, lìtaraturnyâ artykuly, rècènzìì ì natatkì, čarnavyâ nakìdy, rèd. M. Ì. Mušynskì, Minsk: „Navuka ì tèhnìka” 1993 [Багдановіч М., Белорусское возрождение, [у:] idem, Поўны збор твораў: у 3 т., т. 2. Мастацкая проза, пераклады, літаратурныя артыкулы, рэцэнзіі і нататкі, чарнавыя накіды, рэд. М. І. Мушынскі, Мiнск: „Навука і тэхніка” 1993].

Bagdanovìč M., Belorusy, [v:] idem, Poŭny zbor tvoraŭ: u 3 t., t. 3. Publìcystyka, lìsty, letapìs žyccâ ì tvorčascì, rèd. U. M. Konan, Minsk: „Navuka ì tèhnìka” 1995 [Багдановіч М., 59 Украінцы і ўкраінска-беларускія адносіны на старонках газет...

Белорусы, [в:] idem, Поўны збор твораў: у 3 т., т. 3. Публіцыстыка, лісты, летапіс жыцця і творчасці, рэд. У. М. Конан, Мiнск: „Навука і тэхніка” 1995].

Bandarčyk V. K., Belarusy. Gìstoryâ ètnalagìčnaga vyvučènnâ, [u:] idem, Vybranyâ pracy pa gìstaryâgrafìì pahodžannâ ì ètnìčnaj gìstoryì Belarusì. Da 100-gadovaga ûbìleû, ukl. A. U. Gurko, S. U. Gruntoŭ, Mìnsk: „Belaruskaâ navuka” 2020 [Бандарчык В. К., Беларусы. Гісторыя этналагічнага вывучэння, [у:] idem, Выбраныя працы па гістарыяграфіі паходжання і этнічнай гісторыі Беларусі. Да 100-гадовага юбілею, укл. А. У. Гурко, С. У. Грунтоў, Мінск: „Беларуская навука” 2020].

Borisenok E. Û., „A čto my znaem o lice Ukraïny?” Ukrainizaciâ kak model’ gosudarstvennoj politiki v 1918–1941 gg., Moskva: Izdatel’ Stepanenko 2017 [Борисенок Е. Ю., „А что мы знаем о лице Украины?” Украинизация как модель государственной политики в 1918–1941 гг., Москва: Издатель Степаненко 2017].

[Brygadzìn P. Ì., Hodzìn S. M.], Nacyânal’na-dzâržaŭnae budaŭnìctva ŭ 1917–1941 gg., [u:] Marzalûk Ì. A., Kahanoŭskì A. G., Hodzìn S. M., Duk D. U., Cemušaŭ S. M., Brygadzìn P. Ì., Buračonak A. V., Gìgìn V. F., Gìstoryâ belaruskaj dzâržaŭnascì, ag. rèd. Ì. A. Marzalûk, navuk. rèd. G. G. Krasko, Mìnsk: RUP „Vydavectva „Adukacyâ ì vyhavanne” 2022 [[Брыгадзін П. І., Ходзін С. М.], Нацыянальна-дзяржаўнае будаўніцтва ў 1917–1941 гг., [у:] Марзалюк І. А., Каханоўскі А. Г., Ходзін С. М., Дук Д. У., Цемушаў С. М., Брыгадзін П. І., Бурачонак А. В., Гігін В. Ф., Гісторыя беларускай дзяржаўнасці, аг. рэд. І. А. Марзалюк, навук. рэд. Г. Г. Краско, Мінск: РУП „Выдавецтва „Адукацыя і выхаванне” 2022].

Chalimon z-pad puszczy, U Bielskim pawiecie Hrodzien. hub. ŭ wiosku Hukowiczy, „Nasza Niwa” 1907, nr 29, 2 (14).09, s. 5.

Deputaty ad Ukrainy, „Nasza Niwa” 1907, nr 7, 18.02, s. 3.

[Doroszenko D.], Biełarusy i ich nacionalnaje adradzeńnie, „Nasza Niwa” 1909, nr 4, 22.01 (4. [02]).

Dorošenko D., Bìlorusy ì ïch nacìonal’ne vìdrodžennâ. Vìdbìtok z „Rady”, Kìïv: Vydavnyctvo „Ukraïns’kij učytel’” 1908 [Дорошенко Д., Білоруси і ïх національне відродження. Відбиток з „Ради”, Киïв: Видавництво „Украïнський учитель” 1908].

Dronov M. Û., Ètničeskaâ identičnost’ rusinov mežvoennoj Slovakii skvoz’ prizmu ètnonimii, [v:] Imâ naroda: Ukraina i ee naselenie v oficial’nyh i naučnyh terminah, publicistike i literature: sbornik statej, redkol.: E. Û. Borisenok [i dr.], Moskva: Institut slavânovedeniâ Rossijskoj akademii nauk; Sankt-Peterburg: „Nestor-Istoriâ” 2016, s. 191–228 [Дронов М. Ю., Этническая идентичность русинов межвоенной Словакии сквозь призму этнонимии, [в:] Имя народа: Украина и ее население в официальных и научных терминах, публицистике и литературе: сборник статей, редкол.: Е. Ю. Борисенок [и др.], Москва: Институт славяноведения Российской академии наук; Санкт–Петербург: „Нестор-История” 2016, с. 191–228].

Dudka biełaruskaja Macieja Buraczka, wydanie druhoje, Krakou: Drukawau swaim kosztam Wł. L. Anczyc i Ska 1896.

Ètymalagìčny sloŭnìk belaruskaj movy, t. 11. R–S, ukl. V. L. Avìlava [ì ìnš.], gal. red. H. A. Cyhun, adk. red. M. P. Antropaŭ, Mìnsk: „Belaruskaja navuka” 2006 [Этымалагічны слоўнік беларускай мовы, т. 11. Р–С, укл. В. Л. Авілава [і інш.], гал. рэд. Г. А, Цыхун, адк. рэд. М. П. Антропаў, Мінск: „Беларуская навука” 2006].

Granicy Litvỳ. Tâsâčeletnaâ ìstorìâ, Vilnius: „Baltos lankos” 2010 [Границы Литвы. Тысячелетняя история, Vilnius: „Baltos lankos” 2010].

Gruševskìj M., Osvoboždenìe Rossìi i ukrainskìj vopros’’: stat’i i zamětki, Sankt’’-Peterburg’’ 1907 [Грушевскій М., Освобожденіе Россіи и украинскій вопросъ: статьи и замѣтки, Санктъ-Петербургъ 1907].

Hasudarstwienaja Duma, „Nasza Niwa” 1907, nr 20, 25.05, s. 2.

Hroch M., Nacyâ âk pradukt sacyâl’naj kamunìkacyì? (da prablemy paraŭnannâ češskaj ì belaruskaj „madeljej” nacyânal’naga Adradžennâ), „Gìstaryčny al’manach” 2006, t. 12, s. 11–27 [Грох М., Нацыя як прадукт сацыяльнай камунікацыі? (да праблемы параўнання чэшскай і беларускай „мадэлей” нацыянальнага Адраджэння), „Гістарычны альманах” 2006, т. 12, с. 11–27].

Hruszka Wincuk, Pasynkoūskaja wołaść Bielskaho paw., „Nasza Niwa” 1907, nr 9, 2 (15).03, s. 7.

Izgur I., Ajčyzna u c’me, „Naša Dolâ” 1906, № 6, 1.12, s. 6 [Изгур И., Айчызна у цьме, „Наша Доля” 1906, № 6, 1.12, с. 6].

Izgur I., Golad, „Naša Dolâ” 1906, № 6, 1.12, s. 1 [Изгур И., Голад, „Наша Доля” 1906, № 6, 1.12, с. 1].

Izgur I., Usiudu krou, „Nasza Dola” 1906, nr 5, 18.11, s. 1.

Kabržyckaja T. V., Ragojša V. P., Karanì družby. Belaruskа-ukraìnskìâ lìtаraturnyâ ŭzâėmasuvâzì pačatku XX st., Mìnsk: Vydavectva BDU ìmâ U. Ì. Lenìna 1976 [Кабржыцкая Т. В., Рагойша В. П., Карані дружбы. Беларуска-ўкраінскія літаратурныя ўзаемасувязі пачатку ХХ ст., Мінск: Выдавецтва БДУ імя У. І. Леніна 1976].

Kabržyckaja T., Ukraìnskìâ daradcy peršaj belaruskamounaj gazety „Naša Niva”, [u:] eadem, Dzve Radzìmy – Ukraìna ì Belaruś – pad mìratvorčymì krylàmì busloŭ: nacyânal’nyâ historyka-kul’turnyâ mìfy, ìdejnа-èstètyčnyâ pošukì ukraìnskaj ì belaruskaj lìtаratur, Mìnsk: „Knìhazbor” 2011 [Кабржыцкая Т., Украінскія дарадцы першай беларускамоўнай газеты „Наша Ніва”, [у:] eadem, Дзве Радзімы – Україна і Беларусь – пад міратворчымі крыламі буслоў: нацыянальныя гісторыка-культурныя міфы, ідэйна-эстэтычныя пошукі ўкраінскай і беларускай літаратур, Мінск: „Кнігазбор” 2011].

Karskìj E. F̀., Bělorussy, t. 1. Vvedenìe v’’ izučenìe âzyka i narodnoj slovesnosti. S’’ priloženìem’’ dvuh’’ kart’’, Varšava: Tipografìâ Varšavskago Učebnago Okruga 1903 [Карскій Е. Ѳ., Бѣлоруссы, т. 1. Введеніе въ изученіе языка и народной словесности. Съ приложеніемъ двухъ картъ, Варшава: Типографія Варшавскаго Учебнаго Округа 1903].

Kìpel’ V., Belarusy ǔ ZŠA, navuk. rèd. N. Gardzìenka; 2-e vyd., dap. ì daprac., Mìnsk: „Knìgazbor” 2017 [Кіпель В., Беларусы ў ЗША, навук. рэд. Н. Гардзіенка; 2-е выд., дап. і дапрац., Мінск: „Кнігазбор” 2017].

Klopova M. È., Rusiny, russkie, ukraincy. Nacional’nye dviženiâ vostočnoslânskogo naseleniâ Galicii v XIX – načale XX v., otv. red. M. V. Leskinen, Moskva: „Indrik” 2016 [Клопова М. Э., Русины, русские, украинцы. Национальные движения восточнославянского населения Галиции в XIX – начале ХХ в., отв. ред. М. В. Лескинен, Москва: „Индрик” 2016].

Kobržic’ka T. V., Ukraïnìstika v „Našaj nìve”, „Ukraїns’ke lìteraturoznavstvo”, vyp. 6, Kìïv 1969 [Кобржицька Т. В., Украïнiстика в „Нашай нiве”, „Украïнське лiтературознавство”, вип. 6, Киïв 1969].

Kolas Jakub, Naš rodny kraj, „Naša Dolâ” 1906, № 1, 1.09, s. 7 [Колас Якуб, Наш родны край, „Наша Доля” 1906, № 1, 1.09, с. 7].

Korbut V. A., Obraz Rossii i russkih na stranicah vilenskoj belorusskojazyčnoj gazety „Naša Niva” v 1906–1907 godah, [v:] Vostočnoslâvânskie issledovaniâ, vyp. 1, gl. red. B. N. Floria, red. kol.: I. I. Barinov [i dr.], Moskva: Institut slavânovedeniâ RAN; Sankt-Peterburg: „Nestor-Istoriâ” 2022, s. 58–84 [Корбут В. А., Образ России и русских на страницах виленской белорусскоязычной газеты „Наша Нива” в 1906– 1907 годах, [в:] Восточнославянские исследования, вып. 1, гл. ред. Б. Н. Флоря, ред. кол.: И. И. Баринов [и др.], Москва: Институт славяноведения РАН; Санкт- Петербург: „Нестор-История” 2022, с. 58–84].

Korbut V., Belaruskaje pytanne na staronkah peršych belaruskich gazet „Naša Dolâ” („Nasza Dola”) i „Naša Niva” („Nasza Niwa”) (1906 g.), „Acta Polono-Ruthenica” 2020, t. XXV, zesz. 3, s. 177–189 [Корбут В., Беларускае пытанне на старонках першых беларускiх газет „Наша Доля” („Nasza Dola”) i „Наша Нива” („Nasza Niwa”) (1906 г.), „Acta Polono-Ruthenica” 2020, t. XXV, zesz. 3, s. 177–189].

Korbut V., Farmìravanne ìdentýčnascì belaruskìch nacìânal’nych dzeâčaŭ ŭ 1890-hh gg. – pačatku XX st.: ad pol’skaj da belaruskaj samasviadomascì, [u:] Wielokulturowość Europy Środkowo-Wschodniej: doświadczenia przeszłości i wyzwania teraźniejszości. Z okazji 20. rocznicy utworzenia Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej, red. nauk. J. Getka, J. Grzybowski, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2023, s. 68–90 [Корбут В., Фарміраванне ідэнтычнасці беларускіх нацыянальных дзеячаў у 1890-х гг. – пачатку ХХ ст.: ад польскай да беларускай самасвядомасці, [у:] Wielokulturowość Europy Środkowo-Wschodniej: doświadczenia przeszłości i wyzwania teraźniejszości. Z okazji 20. rocznicy utworzenia Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej, red. nauk. J. Getka, J. Grzybowski, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2023, s. 68–90].

Korbut V., Gìstoryâ peršaj belaruskaj gazety „Naša Dolâ”, „Przegląd Środkowo-Wschodni” 2023, t. 8, s. 101–141 [Korbut V., Гісторыя першай беларускай газеты „Наша Доля”, „Przegląd Środkowo-Wschodni” 2023, t. 8, s. 101–141].

Korbut V., Gìstoryâ belarusaǔ ì ìh susedzâǔ na staronkah gazet „Naša Dolâ” ì „Naša Niva” ǔ 1906–1907 gg., „Białoruskie Zeszyty Historyczne = Belaruskì gìstaryčny zbornìk” 2024, nr 57, s. 195–235 [Корбут В., Гісторыя беларусаў і іх суседзяў на старонках газет „Наша Доля” і „Наша Нива” ў 1906–1907 гг., „Białoruskie Zeszyty Historyczne = Беларускі гістарычны зборнік” 2024, nr 57, s. 195–235].

Korbut V., Lìtoŭcy ì lìtoŭska-belaruskìâ adnosìny na staronkah gazet „Naša Dolâ” ì „Naša Niva” ŭ 1906–1907 gg., „Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej” 2023, t. 16, s. 41–67 [Korbut V., Літоўцы і літоўска-беларускія адносіны на старонках газет „Наша Доля” і „Наша Нива” ў 1906–1907 гг., „Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej” 2023, t. 16, s. 41–67].

Korbut V., Polskie wpływy i tematy na łamach pierwszych gazet białoruskich „Nasza Dola” i „Nasza Niwa” w latach 1906–1907, [w:] Polacy na Białorusi od Powstania Styczniowego do XXI wieku, t. V. Traktat ryski i jego konsekwencje dla Polaków i Białorusinów, red. T. Gawin (Bibliotheca Europæ Orientalis LXXIV, studia 17), Warszawa: Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego 2021, s. 61–80.

Kovalìv P., „Na Ukraїnì” či „v Ukraїnì”, https://zbruc.eu/node/66245 [dostup: 9.07.2025] [Ковалів П., „На Україні” чи „в Україні”, https://zbruc.eu/node/66245 [доступ: 9.07.2025]].

Kovalìv P., Zvìdky pohodit’ forma „na Ukraїnì”?, https://zbruc.eu/node/66244 [dostup: 9.07.2025] [Ковалів П., Звідки походить форма „на Україні”? [online], https:// zbruc.eu/node/66244 [доступ: 9.07.2025]].

Kravčenko B., Socìal’nì zmìni ìnacìonal’na svìdomìst’ v Ukraïnì XX st., Kìïv: „Osnovy” 1997 [Кравченко Б., Соціальні зміни і національна свідомість в Украïні ХХ ст., Киïв: „Основи” 1997].

Kupała Januk, Kascu, „Nasza Niwa” 1907, nr 18, 11 (24).05, s. 1.

Kuraszkiewicz W., Zarys dialektologii wschodnio-słowiańskiej z wyborem tekstów gwarowych, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1954.

Lapinskienė A., Maldzis A., Lietuvių-baltarusių literatūriniai ryšiai, Vilnius: „Vaga” 1989.

Lapinskienė A., Mal’dzìs A., Perazovy sâbroǔskìh galasoǔ: belaruska-lìtoǔskae lìtaraturnae ǔzaemadzeânne ad staražytnascì da našaga času, Mìnsk: „Navuka ì tèhnìka” 1988 [Лапінскене А., Мальдзіс А., Перазовы сяброўскіх галасоў: беларуска-літоўскае літаратурнае ўзаемадзеянне ад старажытнасці да нашага часу, Мінск: „Навука і тэхніка” 1988].

Leskinen M. V., „Ûžnorussy”, „malorossìâne”, „malorossy”, „ukraìncy”: transformaciâ ètnonima v rossìjskom ètnogeografičeskom diskurse, [v:] Imâ naroda: Ukraìna i ee naselenie v ofìcìal’nyh i naučnyh terminah, publìcìstike i lìterature: sbornik statej, redkol.: E. Û. Borìsenok [i dr.], Moskva: Institut slavânovedeniâ Rossìjskoj akademii nauk; Sankt-Peterburg: „Nestor-Istoriâ” 2016, s. 77–102 [Лескинен М. В., „Южноруссы”, „малороссияне”, „малороссы”, „украинцы”: трансформация этнонима в российском этногеографическом дискурсе, [в:] Имя народа: Украина и ее население в официальных и научных терминах, публицистике и литературе: сборник статей, редкол.: Е. Ю. Борисенок [и др.], Москва: Институт славяноведения Российской академии наук; Санкт-Петербург: „Нестор-История” 2016, с. 77–102].

Lìndnèr R., Gìstorykì ì ǔlada. Nacyâtvorčy pracès ì gìstaryčnaâ palìtyka ǔ Belarusì ХІХ–ХХ stst., rèd. G. Saganovìč, Mìnsk; Sankt-Peterburg: „Neǔskì prascâg” 2003 [Лін- днэр Р., Гісторыкі і ўлада. Нацыятворчы працэс і гістарычная палітыка ў Беларусі ХІХ–ХХ стст., рэд. Г. Сагановіч, Мінск; Санкт-Петербург: „Неўскі прасцяг” 2003].

Łaziński M., Przyimki na, w oraz do przed nazwami państw, krajów i krain. Historia i współczesne wahania normatywne, „Język Polski” 2022, r. CII, z. I, s. 26–40.

Mâčkoŭskaâ N. B., Movy ì kul’tury Belarusi: narysy, Mìnsk: „Prava ì èkanomìka” 2008 [Мячкоўская Н. Б., Мовы і культуры Беларусі: нарысы, Мінск: „Права і эканоміка” 2008].

Na putâh stanovleniâ ukrainskoj i belorusskoj nacij: faktory, mehanizmy, sootneseniâ, otv. red. L. E. Gorizontov, Moskva 2004 [На путях становления украинской и белорусской наций: факторы, механизмы, соотнесения, отв. ред. Л. Е. Горизонтов, Москва 2004].

Narodny Wuczyciel, Ab nacjonalizacji szkoły. (Hołas wuczyciela-biełarusa), „Nasza Niwa” 1907, nr 11, 16 (29).03, s. 3–5.

Nemenskij O. B., Polìtìčeskìe igry s russkìm ìmenem v Avstro-Vengrìì (po materìalam stenogrammy sudebnogo processa 1882 g. nad Ol’goj Grabar; ì tovarìŝami), [v:] Imâ naroda: Ukraìna i ee naselenie v ofìcìal’nyh i naučnyh terminah, publìcìstike i lìterature: sbornik statej, redkol.: E. Û. Borìsenok [i dr.], Moskva: Institut slavânovedeniâ Rossìjskoj akademii nauk; Sankt-Peterburg: „Nestor-Istoriâ” 2016, s. 29–62 [Неменский О. Б., Политические игры с русским именем в Австро-Венгрии (по материалам стенограммы судебного процесса 1882 г. над Ольгой Грабарь и товарищами), [в:] Имя народа: Украина и ее население в официальных и научных терминах, публицистике и литературе: сборник статей, редкол.: Е. Ю. Борисенок [и др.], Москва: Институт славяноведения Российской академии наук; Санкт-Петербург: „Нестор-История” 2016, с. 29–62].

Nemo, Z Brestskaho paw. Hrodzienskaj hub., „Nasza Niwa” 1907, nr 22, 8 (21).06, s. 7.

Novaâ samostoânaâ (?) narodnost’, „Světъ” 1908, 23.07, s. 5 [Новая самостойная (?) народность, „Свѣтъ” 1908, 23.07, с. 5].

Olechnowicz M., Polscy badacze folkloru i języka białoruskiego w XIX wieku, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1986.

Orlevič I. V., Nazvaniâ „russkìj”, „malorusskìj”, „rossìjskìj” u galicìjskih rusofilov (vtorââ polovina XIX – načalo XX v.), [v:] Imâ naroda: Ukraìna i ee naselenie v ofìcìal’nyh i naučnyh terminah, publìcìstike i lìterature: sbornik statej, redkol.: E. Û. Borìsenok [i dr.], Moskva: Institut slavânovedeniâ Rossìjskoj akademii nauk; Sankt-Peterburg: „Nestor-Istoriâ” 2016, s. 63–76 [Орлевич И. В., Названия „русскій”, „малорусскій”, „россійскій” у галицийских русофилов (вторая половина XIX — начало ХХ в.), [в:] Имя народа: Украина и ее население в официальных и научных терминах, публицистике и литературе: сборник статей, редкол.: Е. Ю. Борисенок [и др.], Москва: Институт славяноведения Российской академии наук; Санкт- Петербург: „Нестор-История” 2016, с. 63–76].

Pacztowaja skrynka, „Nasza Niwa” 1907, nr 36, 21.12, s. 8.

Skrynčenko D. V., „Ukraincy”, Kìev: Tipografìâ S. V. Kul’ženko 1916 [Cкрынченко Д. В., „Украинцы”, Кіевъ: Типографія С. В. Кульженко 1916].

Slòŭnìk movy „Našaj nìvy”. 1906–1915: u 5 t., t. 3. N–R, ukl.: I. A. Gaponenka [ì ìnš.], navuk. red. V. P. Lemcûgova, A. M. Anìsìm, Mìnsk: „Tehnalogìâ” 2015 [Слоўнік мовы „Нашай нівы”. 1906–1915: y 5 т., t. 3. Н–Р, укл.: І. А. Гапоненка [і інш.], навук. рэд. В. П. Лемцюгова, А. М. Анісім, Мінск: „Тэхналогія” 2015].

Slòŭnìk movy „Našaj nìvy”. 1906–1915: u 5 t., t. 4. S–Â, ukl.: I. A. Gaponenka [ì ìnš.], navuk. red. V. P. Lemcûgova, A. M. Anìsìm, Mìnsk: „Tehnalogìâ” 2019 [Слоўнік мовы „Нашай нівы”. 1906–1915: y 5 т., t. 4. С–Я, укл.: І. А. Гапоненка [і інш.], навук. рэд. В. П. Лемцюгова, А. М. Анісім, Мінск: „Тэхналогія” 2019].

Slovar’ bělorusskago narěčìâ, sost. I. I. Nosovičem’’, Sanktpeterburg’’: Tipografìâ Imperatorskoj Akademìi nauk’’ 1870 [Словарь бѣлорусскаго нарѣчія, сост. И. И. Носовичемъ, Санктпетербургъ: Типографія Императорской Академіи Наукъ 1870].

Svâtìc’kìj I., Vіdrodženê bìlorus’kogo pìs’menstva, L’vìv: Drukarnâ „Narodova” (Manećkyh) 1908 [Святицький І., Відродженє білоруського пісьменства, Львів: Друкарня „Народова” (Манецьких) 1908].

Tereškovìč P. V., Ètnìčeskaâ ìstorìâ Belarusi XIX – načala XX v. v kontekste Central’no- Vostočnoj Evropy, Mìnsk: Belorusskij gosudarstvennyj universitet 2004 [Терешкович П. В., Этническая история Беларуси XIX – начала ХХ в. в контексте Центрально-Восточной Европы, Минск: Белорусский государственный университет 2004].

Tračuk T., Ukraìnsko-bielorusskìe otnosheniâ i gazeta „Naša Nìva”, [u:] Fìlasofìâ nacyânal’naj medyâprastory (da 110-goddzâ vyhadu gazet „Naša dolâ” ì „Naša nìva”): Matèryâly rèspublìkanskaj navukova-praktyčnaj kanferèncyì, 21 kastryčnìka 2016 g., Mìnsk, Mìnsk: Vydaveckì cèntr Belaruskaga dzâržaǔnaga ǔnìversìtèta 2016 [Трачук Т., Украинско-белорусские отношения и газета „Наша Ніва”, [у:] Філасофія нацыянальнай медыяпрасторы (да 110-годдзя выхаду газет „Наша доля” і „Наша ніва”): матэрыялы Рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі, 21 кастрычніка 2016 г., Мінск, Мінск: Выдавецкі цэнтр Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта 2016]. 65 Украінцы і ўкраінска-беларускія адносіны на старонках газет...

Ukraïns’ka ìdentìčnìst’ ì movne pytannâ v Rosìjs’kìj ìmperìï: sproba deržavnogo regulûvannâ. Zbìrnik dokumentìv ì materìalìv (1874–1914), upor. G. Borâk, Kìïv: TOV „Vydavnyctvo „Klìo” 2015 [Украïнська ідентичність і мовне питання в Російській імперіï: спроба державного регулювання. Збірник документів і матеріалів (1874–1914), упор. Г. Боряк, Киïв: ТОВ „Выдавництво „Кліо” 2015].

Unučak A., „Naša nìva” ì belaruskì nacyânal’ny ruch (1906–1915), Mìnsk: „Belaruskaja navuka” 2008 [Унучак А., „Наша ніва” і беларускі нацыянальны рух (1906–1915), Мінск: „Беларуская навука” 2008].

„Ŭpoŭnamoczeny”, Brest-Litoūsk, „Nasza Niwa” 1907, nr 31, 12 (25).10, s. 7.

Vialikì gìstaryčny atlas Belarusi, t. 3, red. kal.: G. Ì. Kuznâcoŭ [ì inš.]; gal. red. V. L. Nasevič, Mìnsk: „Belkartagrafìâ” 2016 [Вялікі гістарычны атлас Беларусі, т. 3, рэд. кал.: Г. І. Кузняцоў [і інш.]; гал. рэд. В. Л. Насевіч, Мінск: „Белкартаграфія” 2016].

Wilnia 18 (31) maja, „Nasza Niwa” 1907, nr 19, 18 (31).05, s. 2.

Z usich staron, „Nasza Niwa” 1907, nr 23, 21.06, s. 7.

[Žurba Â.], Belarusy ì ìh nacìonal’nae adradzèn’ne. Ad perekladčyka, „Naša Nìva” 1909, № 4, 22.01 (4. [02]) [[Журба Я.], Беларуcы і іх національнае адрадзэньне. Ад перекладчыка, „Наша Ніва” 1909, № 4, 22.01 (4. [02])].

Žylko F. T., Paleskìâ gavorkì ǔkraìnskaj movy, [u:] Belaruskaje ì slavânskaje movaznaŭstva: da 75-hoddzâ akademìka AN BSSR K. K. Krapìvy, Mìnsk: „Nauka ì tèhnìka” 1972, s. 147–153 [Жылко Ф. Т., Палескія гаворкі ўкраінскай мовы, [у:] Беларускае і славянскае мовазнаўства: да 75-годдзя акадэміка АН БССР К. К. Крапівы, Мінск: „Навука і тэхніка” 1972, с. 147–153].