Oryginalny artykuł naukowy
Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej

STOSUNEK SPOŁECZNOŚCI POLSKIEJ NA LITWIE DO PROCESU LITUANIZACJI NAZWISK W REPUBLICE LITEWSKIEJ W LATACH 1918–1940

2025, 18, Numer 1

Dangiras Mačiulis

orcid.org/0000-0001-6496-1538

DOI

10.31338/2544-3143.si.2025-18.3

Data publikacji

11.12.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych, Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

historia, nauki o polityce i administracji

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 253 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:30

Liczba pobrań:8

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

At the end of the 19th century, the leaders of the Lithuanian national movement considered the surname as a serious proof of Lithuanian ethnic identity and even believed that one could identify a person’s ethnic origin from its sound. At that time, the Lithuanian national movement considered it a serious problem that some Lithuanian surnames were influenced by the languages of other nations, losing their authentic form and often taking on the appearance of Slavic surnames. Efforts were made to restore authentic Lithuanian surnames to Lithuanians. With the restoration of Lithuanian statehood in 1918, the conditions were ripe for the Lithuanianisation of the surnames of the country’s population. This article briefly introduces the process of Lithuanianisation of surnames that took place in the Republic of Lithuania in 1918–1940 and analyses how this process was perceived and reacted to by the Polish community living in the country. The process of Lithuanization of surnames that took place in the Republic of Lithuania in 1918–1940 showed that the Poles of the country, similary to the Lithuanians, viewed the surname as a sign confirming national identity. Therefore, the Polish community was very attentive to the process of surname Lithuanisation in Lithuania and urged their compatriots to defend the authenticity of their surnames. The threat of losing a Polish surname was considered to be equivalent to the loss of their national identity.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Bazylewicz D., Dokoła reformy nazwisk, „Dzień Kowieński” 1933, nr 187, s. 1.

Buchowski K., Polacy w niepodległym państwie litewskim 1918–1940, Białystok 1999.

Borrón, O zmianie nazwisk, „Dzień Kowieński” 1933, nr 136, s. 1.

Didžiulienė L., Lietuvaitės: 3 veiksmų 4 paveikslų komedija, Vilnius 1912. F. K., Starolitewskie imiona i nazwiska w świetle badančia językoznawczego, „Dzień Polski” 1936, nr 169–189.

Jackiewicz M., Polskie życie kulturalne w Republice Litewskiej 1919–1940, Olsztyn 1997. J. B., Nazwisko w praktyce, „Dzień Polski” 1939, nr 11, s. 6. J. K. B., Koks dabar yra pavardžių įstatymo turinys, „Lietuvos aidas” 1938, nr 508, s. 5.

Kiedy Litwa stanie się naprawdę litewską?, „Dzień Kowieński” 1933, nr 182, s. 3.

Kossu-Aleksandravičius J., Pasidarykime lietuvių patys, „Naujoji Romuva” 1933, nr 147, s. 850.

Lazdaitis, Lietuvininkų pravardes, „Kaimynas” 1902, nr 3, s. 25–26, nr 4, s. 25–26.

Lietuvių kultūros veikėjų laiškai J. I. Kraševskiui, Vilnius 1992.

Lietuvos istorijа, T. 10, d. 2, Nepriklausomybė (1918–1940 m.), Vilnius 2015.

Lietuvos gyventojai: pirmojo 1923 m. rugsėjo 17 d. visuotinio gyventojų surašymo duomenys, Kaunas 1923.

Litwinizacja nazwisk i nazw miejscowości, „Dzień Kowieński” 1933, nr 131, s. 3.

Nasze dumne miano Polak, „Dzień Polski” 1938, nr 218, s. 4.

Nie wyrzekniemy się swych nazwisk, „Chata Rodzinna” 1938, nr 52, s. 1. • przywrócenie pierwotnego brzmenia litewskiego nazwiskom słowiańskim, „Dzień Kowieński” 1933, nr 121, s. 2.

Pavardžių keitimo įstatymas, „Vyriausybės žinios” 1922, nr 79, s. 1.

Pavardžių įstatymas, „Vyriausybės žinios” 1938, nr 629, s. 593–594.

Pavardžių įstatymui vykdyti taisyklės, „Vyriausybės žinios“ 1939, nr 633, s. 21–23.

Pozostaniemy przy naszych nazwiskach, „Chata Rodzinna” 1933, nr 33, s. 1.

Prace komisji zmiany nazw i nazwisk nie dotyczą Polaków, lecz Wróblewski może zostać Żwirblisem, Żyliński – Żilusem, „Dzień Polski” 1937, nr 81, s. 4.

Projekt ustawy o nazwiskach, „Dzień Polski”, 1937, nr 113, s. 4.

Projekt ustawy o nazwiskach, „Dzień Polski” 1938, nr 255, s. 1.

Prūsų Lietuvių pavardžių iškraipymas Vokiečių kalbos įtekme, „Lietuviškai – vokiškas savaitraštis” 1913, nr 28, p. 110–112, nr 29, s. 114–116.

Przyjaciel, Zmiana nazwisk, „Chata Rodzinna” 1933, nr 27, s. 1.

Przyjaciel, Zachowajmy swe oblicza narodowe, „Chata Rodzinna” 1935, nr 13, s. 1.

„Rytas” przeciw litewszczeniu nazwisk, „Dzień Kowieński” 1933, nr 209, s. 3.

Smetona A., Pasakyta parašyta, t. 2, Boston 1974, s. 31.

Sriuoginis J., Pavardžių atitaisymas, „Viltis” 1908, nr 64, s. 2.

Stb., Dzień Polski „studija“, „Lietuvos aidas” 1936, nr 384, s. 4.

Steigiamojo Seimo darbai. 1921, Sąs. 28, Kaunas 1921.

Steigiamojo Seimo darbai. 1922, Sąs. 33, Kaunas 1922. T. P., Listy z prowincji, „Dzień Polski” 1935, nr 31, s. 3.

Todwen M., My home is my castle, „Dzień Polski” 1936, nr 67, s. 4.

Ustawa o nazwiskach w Sejmie, „Dzień Polski” 1937, nr 257, s. 3.

Vyriausybės įsakymas, 1919 m. liepos mėn. 2 d., „Laikinosios Vyriausybės žinios” 1919, nr 10, s. 1.

XYZ., O nazwiskach, czystości krwi i pochodzeniu, „Dzień Polski” 1935, nr 46, s. 3. Z. M., Ustawa o zmianie nazwisk, „Chata Rodzinna” 1939, nr 12, s. 4.

Zinkevičius Z., Lietuvių asmenvardžiai, Vilnius 2008.

Zmiana nazwisk, „Dzień Polski” 1938, nr 294, s. 1.

Podobne publikacje