Oryginalny artykuł naukowy
Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej

ROLA CERKWI PRAWOSŁAWNEJ W KSZTAŁTOWANIU TOŻSAMOŚCI NARODOWEJ BIAŁORUSINÓW NA GRODZIEŃSZCZYŹNIE PO ZAKOŃCZENIU PIERWSZEJ WOJNY ŚWIATOWEJ (NA PRZYKŁADZIE PIERWSZEGO BIAŁORUSKIEGO ZJAZDU GUBERNI GRODZIEŃSKIEJ)

2024, 17, Numer 1

Piotr Sawicki

orcid.org/0000-0002-1522-0810

DOI

10.31338/2544-3143.si.2024-17.2

Data publikacji

12.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o kulturze i religii

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 479 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:42

Liczba pobrań:9

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

After the conclusion of peace in Brest on March 3, 1918, the Orthodox population, previously evacuated deep into Russia in the summer of 1915, returned to their ethnic territories with the expectation of resuming their religious practices. The clergy, accompanied by the faithful, commenced the restoration of the pre-war diocese of Grodno. However, Orthodox Christianity, which had been predominant in these areas prior to the evacuation, encountered resistance from both the Catholic Church and the Catholic population, bolstered by the support of the Polish state. Remarkably, the existing literature scarcely highlights the Orthodox Church’s endeavours to garner backing for reconstructing its pre-war political and social standing within the Belarusian national movement. This juncture in the history of Orthodoxy in Western Belarus merits particular attention as it affords us the opportunity to comprehend the role of the Orthodox Church in shaping the Belarusian identity of its adherents and in championing Belarusian aspirations for national liberation.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Blaščak T., Belarusy ǔ Lìtoǔskaj Rèspublìcy (1918-1949), Smalensk 2022. [Блашчак Т., Беларусы ў Літоўскай Рэспубліцы (1918-1949), Смаленск 2022.]

Buczyński A., Wybrane aspekty zapadnoruskiej tożsamości, [w:] Białoruś: przeszłość i teraźniejszość: Kultura, literatura, język, red. R. Radzik, M. Sajewicz, Lublin 2010.

Chomik P., Głogowska H., Iwaniuk S., Łatyszonek O., Mironowicz E., Misiuk Z., Siemianczuk H., Historia Białorusinów Podlasia, Białystok 2016.

Cvìkevìč A., "Zapadno-russìzm": narysy z gramadskaj mysʹlì na Belarusì ǔ XIX ì pačatku XX v, Mensk 1993. [Цвікевіч А., "Западно-руссізм": нарысы з грамадскай мысьлі на Беларусі ў XIX і пачатку XX в, Менск 1993.]

Čerepica V.N., Gorod-Krepostʹgrodno. V gody pervoj mirovoj vojny, Grodno 2005. [Черепица В.Н., Город-крепость Гродно. В годы первой мировой войны. Гродно 2005.]

Doroš N., Pravoslavnyj Grodno. Sbornik očerkov, fotografij, vospominanij, duhovnogo naslediâ, arhivnyh dokumentov obistorii Grodnenskoj eparhii. Grodno 2000. [Дорош Н., Православный Гродно. Сборник очерков, фотографий, воспо- минаний, духовного наследия, архивных документов об истории Гродненской епархии. Гродно 2000.]

Dymitruk S., Ludność ewakuowana z zachodnich powiatów guberni grodzieńskiej na Syberii w 1916 roku na przykładzie guberni tomskiej, "Przeszłość Demograficzna Polski Materiały i Studia" 2017, t. 39, s. 283-322. https://doi.org/10.18276/pdp.2017.39-11

Ežegodnik Rossii, 1904 g., .C-Petrburg 1905. [Eжегодник России, 1904 г., C- Петрбург 1905.]

Kasâk Ì., Z gìstoryì Pravaslaǔnaj Carkvybelaruskaga narodu, Nʹû-Jork, 1956. [Касяк І., З гісторыі Праваслаўнай Царквы Беларускага народу, Нью-Йорк, 1956.]

Lâhoǔskì Ǔ., Černâkevič A., Grodenskaâ gubernskaâ ǔprava, [w:] Berascejskì Hranograf: zbornìk navukovyh prac. Vyp. 5. Brèst : Alʹternativa, 2010, s. 122-153. [Ляхоўскі Ў., Чернякевич А., Гроденская губернская ўправа, [w:] Берасцейскі Хранограф: зборнік навуковых прац. Вып. 5. Брэст : Альтернатива, 2010, s. 122-153.]

Łatyszonek O., Mironowicz E., Historia Białorusi od połowy XVIII do końca XX wieku, Białystok 2002.

Martos A., Belarusʹ v istoričeskoj, gosudarstvennoj icerkovnoj žizni, Buènos-Ajres 1966. [Мартос А., Беларусь в исторической, государственной и церковной жизни, Буэнос-Айрес 1966.]

Michaluk D., Premier Białoruskiej Republiki Ludowej Antoni Łuckiewicz wobec polskich i litewskich aspiracji do Wileńszczyzny i Grodzieńszczyzny, [w:] Europa Orientalis. Studia z Dziejów Europy Wschodniej i Państw Bałtyckich, nr 2 (2010). https://doi.org/10.12775/EO.2010.002

Milovndov A. I., Zaslugi grafa M.I. Muravʹeva Dlapravoslavnoj Cerkvi v Severo-Zapadnom krae, Harkov 1900. [Миловндов А. И., Заслуги графа М.И. Муравьева дла Православной Церкви в Северо-Западном крае, Харков 1900.]

Mironowicz A., Wyznania a świadomość narodowa Białorusinów, "Białostockie Teki Historyczne", Białystok 2011, tom 9, s. 81-98.

Mironowicz A., Cerkiew prawosławna w II Rzeczypospolitej, [w:] "Elpis", (20), 2018, s. 85-109. https://doi.org/10.15290/elpis.2018.20.10

Mironowicz E., Historia Białorusi XX-XXI wieku, Białystok 2021.

Mìranovìč Â., Ustup, [w:] Beženstva 1915. red. L. Luba, Belostok 2015, s. 5-13.

[Мірановіч Я., Уступ,[w:] Беженства 1915. ред. Л. Луба, Белосток 2015, s. 5-13.]

Mitropolit Vladimir. Svâtitelʹ-molitvennik,1873-1959. Pariž 1965. [Митрополит Владимир. Святитель-молитвенник, 1873-1959. Париж 1965.]

Monolatij I., Walak M., Ukraińska i białoruska idea państwowa - próby urzeczywistnienia, [w:] "Wprowadzenie do studiów wschodnioeuropejskich, t. 2, Ukraina i Białoruś: Przeszłość i współczesność ziem między Rzeczpospolitą a Rosją", red. W. Paruch, Lublin 2013, s. 143-193.

Papierzyńska-Turek M., Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918-1939, Warszawa 1989.

Pawluczuk U.A., Życie monastyczne w II Rzeczpospolitej, Białystok 2007.

Pravoslavnaâ Ènciklopediâ, red. generalna Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, T. VIII, 2000. [Православная Энциклопедия, red. generalna Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, T. VIII, 2000.]

Pravoslavnaâ Ènciklopediâ, red. generalna Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, T. XIII, 2006. [Православная Энциклопедия, red. generalna Patriarchy Moskwy i Wszechrusi, T. XIII, 2006.]

Sawicki P., Uwarunkowania społeczno-polityczne diecezji grodzieńskiej w latach 1915-1921, [w:] "Rocznik Bialskopodlaski", 2019/2020, Biała Podlaska 2020, s. 189-203.

Ŝeglov G. È., God 1863. Zabytyestranicy. Minsk 2007. [Г. Э. Щеглов, Год 1863. Забытые страницы. Минск 2007.]

Svitič A. K., Pravoslavnaâcerkovʹ v Polʹše i ee avtokefaliâ, [w:] Pravoslavnaâcerkovʹ na Ukraine i v Polʹše v XX stoletii: 1917-1950 gg. Moskva:Krutickoe podvorʹe; Obŝestvo lûbitelej cerkovnoj istorii, 1997. [Свитич А. К., Православная Церковь в Польше и ее автокефалия, [w:] Православная Церковь на Украине и в Польше в XX столетии: 1917-1950 гг. Москва: Крутицкое подворье; Общество любителей церковной истории, 1997.]

Tyranowski J., Integralność terytorialna, nienaruszalność granic i samostanowienie w prawie międzynarodowym, Warszawa-Poznań 1990.

Uspenskì, Ranìca A., 1942, nr 44-45. [Успенскі А., Раніца, 1942, nr 44-45.] https://doi.org/10.1177/0040571X4204526513

Utrata S., Vosstanie 1863-1864 gg. I cerkovnaâ žiznʹ v Belorussii, (rękopis), Žiroviči 2000. [Утрата С., Восстание 1863-1864 гг. И церковная жизнь в Белоруссии, (rękopis), Жировичи 2000.]

Podobne publikacje