"CENSVRA ALBO ZDANIE Y UWAŻENIE PROKOPA BAŁTROMIEIOWICZA, O NOMINACYEY BISKUPA WILEŃSKIEGO (...)" JAKO POMNIK LITERATURY POLITYCZNEJ WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO W KOŃCU XVI WIEKU

2024, 17, Numer 1


Data publikacji

12.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, historia

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 440 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:33

Liczba pobrań:4

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The aim of this article is to reveal the main threads of the political discourse contained in Prokop Bałtromiejowicz’s work Censvra albo Zdanie y uważenie Prokopa Bałtromieiowicza, o nominacyey biskupa wileńskiego (...). The study also made a comparison based on the frequency analysis of this work with selected official documents and private letters from the circles of the political elite of the Grand Duchy of Lithuania devoted to the conflict over the appointment of the Vilnius bishopric in 1597-1598. Bałtromiejowicz’s work is distinguished by a strong particularism, based on the separate state and legal tradition of the Grand Duchy, as well as suspicion towards the crown elites, although the Polish-Lithuanian union itself was not denied. At the same time, the researched work shows the widespread republican ideas and concepts in the political thought of the Grand Duchy, borrowed from the nobility discourse prevailing in the Kingdom of Poland and used by the Lithuanian elites to justify their estate privileges.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Ambroziak T., Rzeczpospolita w litewskich instrukcjach sejmikowych w latach 1587-1648. Próba analizy terminologicznej, "Czasopismo Prawno-Historyczne", t. LXV, 2013, z. 2, s. 191-214. https://doi.org/10.14746/cph.2013.65.2.09

Ambroziak T., The Necessiy to Reexamine the Question of Lithuanian Particularism during the Reigh of Sigismund III and Władysław IV, "Zapiski Historyczne", t. LXXIX, 2014, z. 4, p. 89-109. https://doi.org/10.15762/ZH.2014.17

Augustyniak U., Pozycja Wielkiego Księstwa Litewskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1569-1668), "Barok. Historia - Literatura - Sztuka", Półrocznik XVII/2 (34), 2010, s. 13-36.

Augustyniak U., Specyfika patronatu magnackiego w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII wieku. Problemy badawcze, "Kwartalnik Historyczny", r. CIX, 2002, z. 1, s. 97-110.

Augustyniak U., Wpływ konfesjonalizacji katolickiej na dyskurs polityczny w Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku. Wizje państwa i społeczeństwa, [w:] Wartości polityczne Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Struktury aksjologiczne i granice cywilizacyjne, red. A. Grześkowiak-Krwawicz, Warszawa, 2017, s. 52-87. https://doi.org/10.31338/uw.9788323527893.pp.52-87

Avižonis K., Rinktiniai raštai, t. 1: Bajorai valstybiniame Lietuvos gyvenime Vazų laikais, Romae 1975.

Bem E., Termin "ojczyzna" w literaturze XVI i XVII wieku. Refleksje o języku, "Odrodzenie i reformacja w Polsce", t. 34, 1989, s. 131-156.

Błaszczyk G., Współczesne spojrzenie na stosunki polsko-litewskie w latach 1569-1795, [w:] Rzeczpospolita w XVI-XVIII wieku. Państwo czy wspólnota? red. B. Dybaś, P. Hanczewski, T. Kempa, Toruń 2007, s. 83-105.

Grześkowiak-Krwawicz A., Dyskurs polityczny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pojęcia i idee, Toruń, 2018. https://doi.org/10.12775/978-83-231-5720-5

Grześkowiak-Krwawicz A., Republikanizm szlachecki Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Próba charakterystyki, "Myśl Polityczna. Political Thought", nr 2(3), 2020, s. 7-35.

Grodziski S., Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej, Kraków 1963.

Kempa T., Elita litewska wobec nominacji Jerzego Radziwiłła na biskupstwo krakowskie i Bernarda Maciejowskiego na biskupstwo wileńskie, "Studia Waweliana", t. XX/XXI, 2019-2020, s. 83-102.

Kiaupenė J., Naród polityczny Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI wieku: pojęcie ojczyzny, [w:] Łacina jako język elit, red. J. Axer, Warszawa, s. 295-318.

Kucharski T., "W tej Rzeczypospolitej prawo królem, prawo senatorem, prawo szlachcicem". Idea nadrzędności prawa i jej praktyczne konsekwencje w realiach staropolskiej przedkonstytucyjnej monarchii "mieszanej" (XVI-XVIII wiek), "Przegląd Prawa Konstytucyjnego", 2021, nr 3 (61), s. 63-78. https://doi.org/10.15804/ppk.2021.03.04

Kuolys D., Visuomenės raidos projekcijos XVI amžiaus Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės raštijoje, [w:] Šešioliktojo amžiaus raštija (Senoji Lietuvos literatūra / Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas; kn. 5), red. S. Narbutas, Vilnius, 2000, p. 9-24.

Lappo I.I., Lûblinskaâuniâ i Tretij Litovskij Statut, "Žurnal Ministerstva Narodnogo Prosveŝeniâ", č. 69, 1917, s. 89-150 [Лаппо И.И., Люблинская уния и Третий Литовский Статут, "Журнал Министерства Народного Просвещения", ч. 69, 1917, с. 89-150].

Lewicki K., Walka o biskupstwo wileńskie z końcem XVI w. Echa separatyzmu litewskiego, [w:] Prace historyczne w 30-lecie działalności profesorskiej Stanisława Zakrzewskiego, Lwów 1934, s. 295-311.

Lulewicz H., Gniewów o unie ciąg dalszy. Stosunki polsko-litewskie w latach 1569-1588, Warszawa 2002.

Opaliński E., Kultura polityczna szlachty polskiej w latach 1587-1652, Warszawa 1995.

Opaliński E., Postawa szlachty polskiej wobec osoby królewskiej jako instytucji w latach 1587-1648. Próba postawienia problematyki, "Kwartalnik Historyczny", r. 90, 1983, nr 4, s. 791-808.

Padalìnskì U., Adlûstravanne ìntègracyjnyh pracèsaǔ z Polʹskìm karaleǔstvam u matèryâlah pavâtovyh sojmìkaǔ Vâlìkaga knâstva Lìtoǔskaga ǔ apošnâj trècì XVI st., [w:] Prablemy ìntègracyì ì ìnkarparacyì ǔ razvìccì Cèntralʹnaj ì Ushodnâj Eǔropy ǔ peryâd rannâga Novaga času, rèd. S.F. Sokal, A.M. Ânuškevìč, Mìnsk 2010, c. 280-282 [Падалінскі У., Адлюстраванне інтэграцыйных працэсаў з Польскім каралеўствам у матэрыялах павятовых соймікаў Вялікага княства Літоўскага ў апошняй трэці XVI ст., [w:] Праблемы інтэграцыі і інкарпарацыі ў развіцці Цэнтральнай і Усходняй Еўропы ў перыяд ранняга Новага часу, рэд. С.Ф. Сокал, А.М. Янушкевіч, Мінск 2010, c. 280-282].

Padalìnskì U., Baracʹba šlâhty za suverènìtèt VKL paslâ Lûblìnskaj unìì 1569 g., "Belaruskì Gìstaryčny Časopìs", 2016 , № 7, c. 23-28 [Падалінскі У., Барацьба шляхты за суверэнітэт ВКЛ пасля Люблінскай уніі 1569 г., "Беларускі Гістарычны Часопіс", 2016 , № 7, c. 23-28].

Padalinski U., "Niech to każdy obaczy jeśli Litwa małą krzywdę, żal, despekt i wzgardą ma od Polaków": epizod sporu między Litwą a Koroną Polska o Inflanty, "Rocznik Lituanistyczny", t. 6, 2020, s. 121-133. https://doi.org/10.12775/RL.2020.6.06

Pietrzyk-Reeves D., Ład Rzeczypospolitej. Polska myśl polityczna XVI wieku a klasyczna tradycja republikańska, Kraków, 2012.

Rzońca J., Rzeczpospolita Polska w latach 1596-1599: wybrane zagadnienia polityki wewnętrznej i zewnętrznej, Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1990.

Rzońca J., Spor o biskupstwo wileńskie na sejmach schyłku XVI wieku, [w:] Wilno-Wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur, red. E. Feliksiak, t. 2, Białystok 1992, s. 23-52.

Vilimas D., Wielkie Księstwo Litewskie po unii lubelskiej: problem kształtowania się "narodu szlacheckiego" i "demokracji szlacheckiej", [w:] Liublino Unija: idėja ir jos tęstinumas = Unia Lubelska: idea i jej kontynuacja, sud. L. Glemža, R. Šmigelskytė-Stukienė, Vilnius 2011, p. 274-277.

Wisner H., Rzeczypospolite szlachty litewskiej. Schyłek wieku XVI - pierwsza połowa XVII wieku, "Barok. Historia - Literatura - Sztuka", Półrocznik XIII/1(25), 2006, s. 17-28.

Wisner H., Szlachta Wielkiego Księstwa Litewskiego wobec unii. Schyłek wieku XVI - lata dwudzieste XVII, "Kwartalnik Historyczny", R. CXVIII, 2011, z. 1, s. 33-45.

Zakrzewski A., Historiograficznych gniewów o unie ciąg dalszy, [w:] Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės istorijos kraštovaizdis, sudarytoja R. Šmigelskytė-Stukienė, Vilnius 2012, p. 641-661.

Zakrzewski A., Wielkie Księstwo Litewskie (XVI-XVIII w.). Państwo - ustrój - społeczeństwo, Warszawa 2013.

Podobne publikacje