DUCHOWIEŃSTWO I WIERNI PRAWOSŁAWNYCH DIECEZJI GRODZIEŃSKO-NOWOGRÓDZKIEJ I WILEŃSKO-LIDZKIEJ W PRZEDEDNIU WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

2024, 17, Numer 1


Data publikacji

12.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o kulturze i religii

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 520 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:74

Liczba pobrań:24

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The interwar Polish state was characterised by religious diversity. The second largest religious group in the country were the Orthodox Christians. Dense concentrations of the Orthodox population were located in the east of the country, including the Vilnius and Nowogródek regions. More than half of all Orthodox Christians in Poland lived within the borders of the Grodno and Vilnius diocese. Most of them were Belarusians. On the eve of the outbreak of World War II, the Polish authorities intensified their policy of assimilating this population. The Orthodox clergy ruthlessly complied with the authorities. In turn, the laity did not accept the assimilationist actions of the authorities. However, after the outbreak of World War II, the Orthodox Belarusian population remained loyal to Poland and fought against its enemies.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Archipastyrskij prizyw Jego Błażenstwa, Błażennogo Dionisija, "Woskresnoje Cztenije" 1939, nr 14, s. 210 [Архипастырский призыв Его Блаженства, Блаженного Дионисия, «Воскреснoе Чтение» 1939, № 14, с. 210]. https://doi.org/10.2307/451424

Baslyk J., Zapiski swiaszczennika Efstafija, Mińsk: Luczi Sofii 2005 [Баслык Eфстафий, Записки священника Ефстафия, Mинск: Лучи Софии 2005].

Charczenko O., Duchowne życie parafii prawosławnej w Zachodniej Białorusi (wrzesień 1939-czerwiec 1944), [w:] Kościoły i związki wyznaniowe a świadomość narodowa mieszkańców pogranicza, red. A. Mironowicz, M. Ulanowski, Białystok 2007, s. 141-152.

Chirotonia prawosławnych biskupów-Polaków w Ławrze Poczajowskiej, "Polska Zbrojna" 1938, 18 XI, s. 8.

Cypin W., Istorija Russkoj Prawoslawnoj Cerkwi 1917-1997, Moskwa: Wiecze 1997 [Цыпин Владислав, История Русской Православной Церкви 1917-1997, Moсква: Вече 1997].

Daniluk B., Azirajuczysia rasoj wyjetymi waczyma. Uspaminy, Mińsk: Biełaruski knihazbor 2012 [Данілюк Б., Aзіраючыся расой выетымі вачыма. Успаміны, Mенск: Беларускі кнігазбор 2012].

Drugi powszechny spis ludności z dn. 9 XII 1931 r. Statystyka Polski, Seria C, z. 36, 62, 71, 83, 87, GUS, Warszawa 1936-1938.

Grodnienskaja prawosławnaja jeparchija (1921-1939). Dokumienty i matieriały, Grodno: Grodnienskaja tipografija 2015 [Гродненская православная епархия (1921-1939). Документы и материалы, Гродно: Гродненская типография 2015].

Grzybowski J., Arcybiskup generał brygady Sawa (Sowietow) 1898-1951: Duszpasterz, żołnierz, obywatel, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323549352

Grzybowski J., Białorusini w polskich regularnych formacjach wojskowych w latach 1918- 1945, Warszawa 2007.

Grzybowski J., Białoruski ruch niepodległościowy w czasie II wojny światowej, Warszawa 2021.

Grzybowski J., W kraju i na obczyźnie. Kapelani wojskowi wyznania prawosławnego w armii II Rzeczypospolitej i Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323550716

Grzybowski J., W służbie Rzeczypospolitej. Duszpasterstwo wojskowe wyznania prawosławnego w Wojsku Polskim w latach 1919-1949, Warszawa 2016.

Hierarchia i kler Kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX-XXI wieku, oprac.: G. Sosna, A. Troc-Sosna, Ryboły 2012.

Kalina M., Polonizacja Cerkwi prawosławnej w województwie białostockim (1918-1939), "Białoruskie Zeszyty Historyczne" 1995, z. 4, s. 74-105.

Kasiak I., Z historyi Prawaslaunaj Carkwy Bielaruskaha Narodu, Nowy Jork; Wydannie Biełaruskaj Centralnaj Rady 1956 [Касяк Iван, З гісторыі Праваслаўнай Царквы Беларускага Народу, Ню Ёрк: Выданьне Беларускай Цэнтральнай Рады 1956].

Kościół prawosławny na Białostocczyźnie w ocenie władz II Rzeczypospolitej. Wybór źródeł. Sytuacyjne sprawozdania Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku z lat 1928- 1939, oprac.: G. Sosna, Ryboły: Ryboły s.n. 1991.

Krzyżanowski B., Kampania wrześniowa w oczach dowódcy plutonu, "Zeszyty Histo¬ryczne" 1979, nr 48, s. 123-124.

Kuryłło D., Polacy Prawosławni na Grodzieńszczyźnie, "Głos Prawosławia", 11 XI 1938, s. 8-11.

Mich W., Prasa konserwatywna wobec akcji burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w 1938 r., [w:] Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w 1938 roku. Uwarunkowania, przebieg, konsekwencje, Chełm 2009, s. 191-214.

Mironowicz A., Kościół prawosławny w Polsce, Białystok 2006.

Mironowicz E., Białoruś, Warszawa 2007.

Mironowicz E., Polityczne uwarunkowania funkcjonowania Kościoła prawosławnego w Polsce w latach 1920-1939, "Białoruskie Zeszyty Historyczne" 2005, z. 24, s. 117-152.

Mironowicz E., Stowarzyszenie Polaków Prawosławnych, "Białostocczyzna" 1989, nr 4, s. 24.

Na carkounym pahoście. Z dziejnaści "Prawosławnego Instytutu Naukowo-Wydawniczego" u Horadni, "Chryścijanskaja Dumka" 1939, nr 20, s. 2.

"Oriens" o prawosławiu, "Przegląd Prawosławny" 1939, nr 3, s. 24-25.

Papierzyńska-Turek M., Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918-1939, Warszawa 1989.

Pawluczuk U., Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej, Białystok 2007.

Pelica G.J., Kościół prawosławny w województwie lubelskim (1918-1939), Lublin 2009.

Polacy prawosławni w Nowogródku, "Przegląd Prawosławny" 1939, nr 3, s. 22.

Stankiewicz A., Z Boham da Bielarusi. Zbor tworau, Wilno: Instytut Biełarusistyki 2008 [Станкевіч Aдам, з Богам да Беларусі. Збор твораў, Вільня: Інстытут беларусістыкі 2008].

Stobniak-Smogorzewska J., Kresowe osadnictwo wojskowe 1920-1945, Warszawa 2003.

Szlewis G., Prawoslawnyje chramy Litwy, Wilno: Swiato-Duchow monastyr 2005 [Шлевис Герман, Православные храмы Литвы, Вильнюс: Свято-Духов монастырь 2005].

Śleszyński W., Bezpieczeństwo wewnętrzne w polityce państwa polskiego na ziemiach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej, Warszawa 2007.

Waszkiewicz Z., Duszpasterstwo w siłach zbrojnych Drugiej Rzeczypospolitej (1918- 1939), Toruń 2000.

Wierzbicki M., Białorusini w Wojsku Polskim (1921-1939), [w:] Mniejszości narodowe i wyznaniowe w siłach zbrojnych Drugiej Rzeczypospolitej. 1918-1939. Zbiór studiów, red. Z. Karpus i W. Rezmer, Toruń 2001, s. 153-176.

Wierzbicki M., Polacy i Białorusini w zaborze radzieckim. Stosunki polsko-białoruskie za ziemiach północno -wschodnich II Rzeczypospolitej pod okupacją sowiecką 1939-1941, Warszawa 2000. Z carkounaha żyćcia, "Chryścijanskaja Dumka" 1939, nr 2, s. 2-3.

Podobne publikacje