Oryginalny artykuł naukowy
Studia Interkulturowe Europy Środkowo-Wschodniej

„DEKOLONIZACJA I DEIMPERIALIZACJA POTRZEBNE OD ZARAZ!” DEKONSTRUKCJA ROSYJSKIEJ IMPERIALNEJ NARRACJI KULTUROWEJ JAKO WYZWANIE DLA WSPÓŁCZESNEJ SLAWISTYKI. BIAŁORUŚ, POLSKA, UKRAINA

2024, 17, Numer 1

Joanna Getka

orcid.org/0000-0001-5857-7257

DOI

10.31338/2544-3143.si.2024-17.10

Data publikacji

12.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

historia, nauki o kulturze i religii

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 520 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:255

Liczba pobrań:86

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The aim of the article is to highlight the issue of decolonisation and (as proposed by the author: deimperialisation) of Central and Eastern Europe through the need to research the imperial influence of Russia on other Slavic nations, including, above all, Poles, Ukrainians and Belarusians. The article indicates the importance of decolonisation research for the security of the Central and Eastern European region and outlines specific directions for research on the (neo)imperial Russian narrative, which uses the same sociotechnical methods regardless of the historical period, aimed at destabilising Europe, especially Central and Eastern Europe, as its sphere of influence, as well as a buffer zone between Russia and the rest of Europe. The article indicated the need to determine the mechanisms of influence of Russian cultural myths by defining their meanings and the concepts, and clichés of the Russian narrative, as well as techniques and stylistic treatments that fit into the characteristics of newspeak, symbols and mechanisms of Russian war propaganda, and the scale of influence. Importantly, Russian propaganda has institutional support in the education of the next generation of Russians, including methodologies. The concept of a new didactic and methodological complex of native history, strengthens the cultural myths spread by the Russian authorities. Undertaking research to decolonise knowledge is of strategic importance: eliminating existing cultural stereotypes by providing reliable knowledge is the basis for building lasting good-neighbourly contacts in the future and the only remedy in the culture war unleashed by Russia on the world.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Custine de A. markiz, Listy z Rosji. Rosja w 1839 roku, Warszawa 2022.

Darczewska J., "Wojna pamięci": Historia, polityka i służby specjalne Federacji Rosyjskiej, "Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego", nr 20 (11)/2019, s. 13-41.

Domańska E., Badania postkolonialne, [w:] L. Gandhi, Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, Poznań 2008.

Domańska M., Rogoża J., Naprzód, w przeszłość! Rosyjska polityka historyczna w służbie "wiecznego" autorytaryzmu. Raport OSW, maj 2021.

Finkelstein M., Soviet Colonialism Reloaded: Encounters Between Russians and East Central Europeans in Contemporary Literature, [w:] East Central Europe Between the Colonial and the Postcolonial in the Twentieth Century, red. S. Huigen, D. Kołodziejczyk, "Cambridge Imperial and Postcolonial Studies" 2023, s. 231-254. https://doi.org/10.1007/978-3-031-17487-2_10

Fiut A., Polonizacja? Kolonizacja? "Teksty drugie", nr 6, 2003.

Gemziak Ł., Imperium (wciąż) niezbadane: Rosja a perspektywa postkolonialna, "Dialogi Polityczne. Polityka - Filozofia - Społeczeństwo - Prawo", nr 14, 2011, s. 207- 220. https://doi.org/10.12775/DP.2011.011

Getka J., Darczewska J., Faszyzacja antyfaszyzmu. Kulturowe kody wojny Rosji, Warszawa 2023. https://doi.org/10.31338/uw.9788323562610

Getka J., Darczewska J., Na drodze do wolności: Białoruska partyzantka kulturowa w przestrzeni publicznej i Internecie, Warszawa 2021. https://doi.org/10.31338/uw.9788323552345

Getka J., Darczewska J., Ruś porwana. Rosyjska wojna o tożsamość Ukrainy, Warszawa 2022. https://doi.org/10.31338/uw.9788323558255

Getka J., Obalić mity, paradygmaty i dogmaty. Humanistyka wobec wyzwań rosyjsko-ukraińskiej wojny hybrydowej. Uwagi na marginesie polsko-ukraińskich kontaktów kulturowych, [w:] W poszukiwaniu tożsamości Europy Środkowo-Wschodniej. Tom jubileuszowy z okazji dwudziestolecia Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, red. J. Getka, J. Grzybowski, Warszawa 2022, s. 15-45. https://doi.org/10.31338/uw.9788323559283.pp.15-45

Gide A., Powrót z ZSRR, przeł. J.E. Skiwski, Warszawa 1937.

Głębocki H., Kresy imperium. Szkice i materiały do dziejów Rosji wobec peryferii (XVII-XXI wiek), Kraków 2006.

Historya panstwa rossyiskiego, t. 1, M. Karamzin, przeł. G. Buczyński, Warszawa 1824, https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/dlibra/publication/131/edition/172/con¬tent.

Hlebowicz A., Jak Polacy budowali Syberię Muzeum Pamięci Sybiru, 15/12/2022 https://swiatsybiru.pl/pl/syberia-to-miejsce-karier-polakow-2/.

Jarecka A., Polityk SPD: "Nie jestem ekspertem od Rosji", DW 24.03.2024 https://p.dw.com/p/4e4Mw.

Judt T., Historia niedokończona. Francuscy intelektualiści 1944-1956, przeł. P. Marczewski, Warszawa 2012.

Kazimir Severinovich Malevich Facts, Information, Pictures, [w:] Encyclopedia of World Biography [online], www.encyclopedia.com, Malevich, Casimir, [w:] The Columbia Encyclopedia, 6th ed. https://www.encyclopedia.com/reference/encyclope¬dias-almanacs-transcripts-and-maps/malevich-casimir.

Konstytucja Rosji, przeł. A. Kubik, Warszawa 2000 z poprawkami wprowadzonymi w 2015 r. (przeł. "Walczak Translations") i w 2020 r. (przeł. Z. Cywiński).

Krawetz I., Pomnik wystawiony samej sobie. Rosyjska kultura zwalnia z odpowiedzialno¬ści za zbrodnie, NEW, ROSJA / 21.04.2024, https://new.org.pl/3865,dekolonizacja_narcystycznej_rosji.html.

Maciejewski K., Niemieckie SPD postuluje "zamrożenie" wojny na Ukrainie. To poroniony pomysł, "Forsal" 16.03.2024, https://forsal.pl/swiat/niemcy/artykuly/9462714,niemieckie-spd-postuluje-zamrozenie-wojny-na-ukrainie-to-poroniony.html.

Markowski M.P., Postkolonializm, [w]: A. Burzyńska, M. P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2007.

Miastowska A., Nie ma już takiego dania jak pierogi ruskie. Spór o "pierogi ukraińskie" podzielił internautów, NaTemat, 14. 04. 2022, https://natemat.pl/406999,pierogi-ruskie-zmienily-nazwe-na-pierogi-ukrainskie-spor-o-nazwe.

Riasanovsky N., Steinberg D., Historia Rosji, przeł. Kraków 2009.

Ritz G., Kresy polskie w perspektywie postkolonialnej [w:] Nieobecność. Pominięcia i przemilczenia w narracjach XX wieku, red. H. Gosk, B. Karwowska, Warszawa 2008.

Said E.W., Orientalizm, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Poznań 2005, s. 54-55.

Słownik staropolski, red. S. Urbańczyk, t. VII, z. 6(46). Wrocław 1953-2002.

Smułkowa E., Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Warszawa 2002.

Thompson E. M., Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przeł. A. Sierszulska, Kraków 2000.

Tłostanowa M., Postkolonialna kondycja, dekolonialna opcja i postsocjalistyczna interwencja, "Konteksty", nr 343(4), 2024, s. 159-165. doi: 10.36744/k.2568

Westfal S., Radziecki, czy sowiecki, "Kultura" Nr 7/33-08/34/1950 s. 204-209. https://static.kulturaparyska.com/attachments/c7/37/729dd0f622fd864228735e-3918c88aedd62dd656.pdf#page=104.

Więckowski M., Narody Nierosyjskie w Armii Czerwonej podczas II wojny światowej, "Poliarchia", nr 4 (6), 2016, s. 73-111. https://doi.org/10.12797/Poliarchia.04.2016.06.04

Акимов Ю. Г., Северная Америка и Сибирь в конце XVI - середине XVII в. Очерк сравнительной истории колонизации, Санкт-Петербург 2010, s. 6-13. [Akimov Û. G., Severnaâ Amerika i Sibirʹ v konce XVI - seredine XVII v. Očerk sravnitelʹnoj istorii kolonizacii, Sankt-Peterburg 2010, s. 6-13.]

Эткинд А., Внутренняя колонизация. Москва 2013. [Ètkind, A. Vnutrennââ kolonizaciâ. Moskva 2013.]

Владимир Путин рассказал о причинах русофобии на Украине агентству ТАСС, www.1tv.ru/news/2020-02-21/380877 [Vladimir Putin rasskazal o pričinah rusofobii na Ukraine agentstvu TASS www.1tv.ru/news/2020-02-21/380877].

Дорогань А., «Орки», Сталін, Христос, Чебурашка. Що означають символи російських військових на війні, Radio Svoboda, 27.04.2024, https://www.radio-svoboda.org/a/shevrony-ta-patchi-rosiyskykh-viyskovykh-z-krymu/32912697.html [Doroganʹ A., « ORKI», Stalìn, Hristos, Čeburaška. Ŝo označaûtʹ simvoli rosìjsʹkih vìjsʹkovih na vìjni, Radio Svoboda, 27.042024, https://www.radiosvoboda.org/a/ shevrony-ta-patchi-rosiyskykh-viyskovykh-z-krymu/32912697.html.]

Концепция нового учебно-методического комплекса по отечественнойистории (2013), https://www.kommersant.ru/docs/2013/standart.pdf [Koncepciâ novogo učebno-metodičeskogo kompleksa po otečestvennoĭ istorii 2013, https://www. kommersant.ru/docs/2013/standart.pdf.]

Короткова О. А., Концепция деколонизации музея: проблемы и возможности, "Кунсткамера", 3(13)/2021, s. 28-39. [Korotkova O. A., Koncepciâ dekolonizacii muzeâ: problemy i vozmožnosti, "Kunstkamera", 3(13)/2021, s. 28-39.] https://doi.org/10.31250/2618-8619-2021-3(13)-28-38

Наумова Н.Н., Зинченко И.А., Можно ли назвать политику франкофонии проявлением неоколониализма (на примере внешней культурной стратегии Франции в 60-е гг. XX в.) "Исторический журнал: научные исследования" 6/2021. s. 93-108. DOI: 10.7256/2454-0609.2021.6.36980 [Naumova N.N., Zinčenko I.A., Možno li nazvatʹ politiku frankofonii proâvleniem neokolonializma (na primere vnešnej kulʹturnoj strategii Francii v 60-e gg. XX v.) "Istoričeskij žurnal: naučnye issledovaniâ" 6/2021. s. 93-108. DOI: 10.7256/2454-0609.2021.6.36980.] https://doi.org/10.7256/2454-0609.2021.6.36980

Перцев А., В Кремле решили, что Россия должна возглавить мировое «антиколониальное движение», утверждают источники «Медузы». Его идеология: Америке - На это собираются выделить миллиарды рублей, "Meduza" 11.11.2022 https://meduza.io/feature/2022/11/11/v-kremle-reshili-chto-rossiya-dolzhna-vozglavit-mirovoe-antikolonialnoe-dvizhenie-utverzhdayut-istochniki-meduzy-ego-ideologiya-amerike [Percev A., V Kremle rešili, čto Rossiâ dolžna vozglavitʹ mirovoe «antikolonialʹnoe dviženie», utverždaût istočniki «Meduzy». Ego ideologiâ: Amerike - Na èto sobiraûtsâ vydelitʹ milliardy rublej, "Meduza" 11.11.2022 https://meduza.io/feature/2022/11/11/v-kremle-reshili-chto-rossiya-dolzhna-vozglavit-mirovoe-antikolonialnoe-dvizhenie-utverzhdayut-istochniki-meduzy-ego-ideologiya-amerike.]

Путин В., Об историческом единстве русских и украинцев, http://kremlin.ru/events/president/news/66181 [Putin V., Ob istoričeskom edinstve russkih i ukraincev http://kremlin.ru/events/president/news/66181.]

Podobne publikacje